Các nền kinh tế mới nổi đang giành chiến thắng trong cuộc chiến tiền tệ?

Một năm trước, Bộ trưởng Tài chính Brazil Guido Mantega tuyên bố rằng thế giới đã bước vào một "cuộc chiến tranh tiền tệ". Ông này lo rằng trong nền kinh tế toàn cầu không đủ tiền để chi tiêu, các nước sẽ giành một số lợi thế của mình bằng cách làm suy yếu đồng tiền.

Ví dụ, đồng USD đã giảm 11% so với đồng real của Brazil trong năm tính tới tháng 8/2011, khiến các nhà sản xuất của Brazil lo lắng. Giống như các nền kinh tế mới nổi khác, Brazil chống lại việc đó bằng cách tăng thuế và các hạn chế khác với các nhà đầu tư nước ngoài mua chứng khoán.

Tuy nhiên, sự xâm lược của dòng vốn ngoại, từng khiến ông Mantega lo ngại, giờ đây đã trở thành một sự tháo chạy hỗn loạn. Các dòng vốn rời bỏ đã kéo giảm tỷ giá hối đoái của hầu hết các nền kinh tế mới nổi kể từ đầu tháng 8.

Chi tiêu nhiều hơn trong năm qua khi đồng tiền tăng giá, các ngân hàng trung ương thế giới mới nổi giờ đây phải can thiệp thị trường để làm chậm đà giảm giá của các đồng tiền. Trong cuộc chiến tiền tệ, nơi mỗi bên chiến đấu để đồng tiền của mình tăng tính cạnh tranh với các đồng tiền khác, tỷ giá hối đoái giảm cũng có thể tính là thắng lợi. Nhưng cái giá phải trả cho thắng lợi này quá đắt.

Người Hy Lạp cũng chịu một phần trách nhiệm với xu hướng đảo ngược gần đây. Khi chính phủ Athen sát bên bờ vực vỡ nợ, các nhà đầu tư bắt đầu nghi ngờ khả năng thanh toán nợ của các chính phủ khu vực đồng euro khác, cũng như các ngân hàng cho họ vay tiền. Tập hợp nhiều lo ngại khiến các nhà đầu tư toàn cầu không còn muốn liên quan tới các nền kinh tế mới nổi dễ biến động.

Thật vậy, một số nhà đầu tư không muốn liên quan tới bất cứ rủi ro nào nữa. Họ tích lũy tiền mặt bằng cách bán các tài sản khác, từ vàng tới cổ phiếu Thái Lan, nhiều hay ít một cách bừa bãi. Chỉ số chứng khoán các thị trường mới nổi MSCI đã giảm hơn 20% kể từ ngày 1/8, bất chấp phiên tăng mạnh ngày 27/9. Lo lắng hiện giờ là trái phiếu sẽ theo sau xu hướng đó. Các nhà đầu tư nước ngoài giữ 1/3 số nợ bằng đồng nội tệ do Indonesia, Korea, Malaysia, Mexico, Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ phát hành.

Đồng real của Brazil, zloty của Ba Lan và rupee Ấn Độ sẽ giúp các nền kinh tế mới nổi giành phần lớn hơn trong chi tiêu toàn cầu. Dù vậy đó sẽ chỉ là một phần an ủi nhỏ nếu chi tiêu toàn cầu giảm.

Tỷ giá của các đồng tiền mới nổi với USD từ đầu năm tới nay
Theo cơ quan phân tích chính sách kinh tế quốc gia Hà Lan, khối lượng xuất khẩu từ Mỹ Latin và châu Á không vượt được đỉnh trước khủng hoảng cho tới quý đầu tiên của năm nay. Doanh số bán nước ngoài tiếp tục giảm khi  kinh tế Mỹ đình trệ và châu Âu duy trì tốc độ tăng trưởng chậm.

Michael Buchanan và các đồng nghiệp của mình tại Goldman Sachs tính toán rằng châu Á mới nổi có thể bù đắp cú sốc tăng trưởng tới 5,1 điểm %, nếu họ để lãi suất và tỷ giá giảm xuống điểm thấp nhất trong khủng hoảng và số dư ngân sách giảm xuống giống như họ đã làm trong năm 2009.

Tại Israel, kỳ vọng lạm phát đã giảm, và Brazil thì ngân hàng trung ương đã bắt đầu giảm lãi suất, dù lạm phát tại cả 2 nước này vẫn trên mục tiêu chính thức. Chính phủ mới của Thái Lan bắt đầu cho thấy khả năng tài chính với việc hào phóng mua gạo từ nông dân.

Tuy vậy, các nền kinh tế mới nổi khác sẽ miễn cưỡng hơn trong việc kích thích, bởi hậu quả của động thái mà họ đã thực hiện trong khủng hoảng trước. Ngân hàng Trung ương Ấn Độ vẫn còn lo ngại về việc lạm phát tăng nhanh chóng sau khi khủng hoảng tài chính đã dịu đi. Tới ngày 16/9, Ấn Độ đã tăng lãi suất 12 lần trong 18 tháng. Trung Quốc giờ bắt đầu xem xét tới các khoản nợ xấu có thể lên tới 2.000 - 3.000 tỷ nhân dân tệ (310 tỷ - 630 tỷ USD) của các chính quyền địa phương trong thời gian cho vay kích thích kinh tế giai đoạn 2009 - 2010. Nếu chính phủ trung ương Trung Quốc quyết định rằng tăng thêm kích thích là cần thiết, các ngân hàng có thể vẫn chưa sẵn sàng.

Theo DVT